İyotun Faydaları Nelerdir? İyot Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

“İyotun faydaları nelerdir?” konusunda araştırma içerisinde olanlar detayları incelendiğinde bu mineralin sanılandan çok daha önemli olduğunu fark eder. İyot vücut için hayati bir mineral olarak kabul edilir. Ancak buna rağmen çoğu yetişkin iyot bakımından zengin gıdaları yeterli miktarda tüketemez ve bu nedenle iyot eksikliği ile karşı karşıya kalır. İyot eksikliği tiroid hastalığına, fibrozise ve fibromiyaljiye yakalanma riskini artırır. Ayrıca çocuklarda ve bebeklerde çeşitli gelişim sorunlarının ortaya çıkmasına neden olabilir. Yapılan araştırmalar gelişmiş ülkelerdeki yetişkin nüfusun %50’sinde iyot eksikliği olduğunu göstermektedir. Bu durum oldukça endişe vericidir.

İyot Nedir, Ne İşe Yarar?

Vücutta birçok organ ve dokuda iyot bulunur. İyot, tiroid fonksiyonlarını düzenlemeye, metabolizma sağlığının korunmasına, büyüme ve gelişmeye destek olmaya ve bazı kronik hastalıkların önlenmesine yardımcı olur. Tiroid tarafından üretilen ve vücut sağlığı açısından önemli işleve sahip olan T3 ve T4 hormonunun oluşması için vücut, iyota ihtiyaç duyar. İyot midede emilir ve kan dolaşımına girerek tiroid hormonunun sentezi için tiroid bezine ulaşır. İyot bakımından zengin gıdalarla beslenildiğinde vücut yalnızca ihtiyacı kadar iyot kullanır. Kullanılmayan ve ihtiyaç fazlası olan iyot, idrar yoluyla vücut dışına atılır.

Sağlıklı bir yetişkinin vücudunda ortalama 15-20 miligram iyot bulunması gerekir. Vücutta bulunan iyotun yaklaşık %70-%80’lik kısmı tiroid bezlerinde depolanır. İyot eksikliği belirtileri denildiğinde ilk akla gelen vücutta tiroid bozukluklarının ortaya çıkmasıdır. Çünkü tiroid fonksiyonları iyot mineraline bağlıdır.

İyot Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

Dünya çapında yaklaşık 2 milyon insanda iyot eksikliği olduğu düşünülmektedir. Ancak birçok hastada semptom görülmediği ve bundan dolayı iyot eksikliğinin fark edilmediği tahmin edilmektedir. Özellikle Güney Asya ve Afrika’daki insanların iyot eksikliği yaşadığı düşünülmektedir. Son yıllarda ABD ve Avrupa’da da iyot eksikliğinin arttığını gösteren çeşitli çalışmalar mevcuttur. Bu nedenle birçok ülkede iyot eksikliği riskini azaltmak amacıyla sofra tuzlarına iyot eklenmektedir. {1*}, {2*}

İyot eksikliği tiroid bezi fonksiyonunda bozulma başta olmak üzere çeşitli semptomlara neden olabilir. Buna göre başlıca iyot eksikliği belirtileri aşağıdaki gibi sıralanabilir:

• Tükürük miktarının azalması ve yiyeceklerin rahatça sindirilmemesi,
• Tükürük bezlerinin şişmesi ve ağız kuruluğu yaşanması,
• Cilt kuruluğu,
• Konsantrasyon güçlüğü,
• Hafıza sorunları,
• Bilinç bulanıklığı,
• Kas ağrıları ve kasların zayıflaması,
• Guatr,
• Hipotiroid,
• Baş ağrısı,
• Saç dökülmesi,
• Depresyon,
• Letarji [insanlarda yaşam işlevlerinin oldukça zayıfladığı, çok derin ve sürekli uyku durumu),
• Yorgunluk,
• Kilo vermede zorluk,
• Soğuğa duyarlılık,
• Ellerin ve ayakların sürekli soğuk olması,
• Tekrarlayan enfeksiyonlar,
• Adet sorunları,
• Düşük, ölü doğum ve hamilelikle ilgili problemler,
• Eklem sertliği,
• Kabızlık,
• Hiperlipidemi,
• Böbrek fonksiyonlarının bozulması.

Vücutta iyotun gerektiğinden daha fazla bulunması da tiroid bozukluklarına yol açabilir. Ancak bu durum iyot eksikliğine kıyasla küçük bir risk olarak kabul edilir.

İyot Eksikliği Neden Olur?

İyot eksikliği genellikle coğrafi sebeplerle iyot bakımından yetersiz beslenme nedeniyle ortaya çıkar. Bununla birlikte iyot emilimini olumsuz etkileyen faktörler de iyot eksikliğine yol açabilir. Günümüzde yaygın olarak bulunan endüstriyel şekilde üretilen paketlenmiş gıdaların çerisinde bulunan brom iyotun emilimini engeller. Bu durum özellikle modern dünyada iyot eksikliği oranlarının artmasına neden olmaktadır. İyot alımı ciddi şekilde azaldığında tiroid bezi mevcut olan iyotu daha iyi kullanabilmek için azalan iyotu yerine koymaya çalışır. Bu da guatr olarak bilinen hastalığa sebep olur. Beslenme ile yeterince iyot almamak, hamilelik, selenyum eksikliği, musluk sularını içmek, çevresel toksinlere maruziyet, guatrojenik besinler tüketmek iyot eksikliği riskini artırabilecek faktörler arasında yer alır. {3*}

Başlıca iyot eksikliği nedenleri şunlardır:

• İyot bakımından zengin olan besinler tüketmemek,
• İşlenmiş gıdalarda bulunan ve iyot emilimine engel olan kimyasallara maruz kalmak (plastik kapta ve unlu mamullerde bulunan, brom iyot emilimini engeller.),
• Topraklardaki iyot miktarının az olması.

Dünya çapında yapılan araştırmalar toprakların farklı miktarlarda iyot içerdiğini göstermektedir. Toprakların içerdiği iyot miktarı topraktan çıkan sebze ve meyvelerdeki iyot miktarını da doğrudan etkiler. Yaşanılan bölgenin topraklarında iyotun az olması iyot eksikliği nedenleri arasında önemli yer tutar. Bazı bölgelerde iyot eksikliği tedavisi için çeşitli iyot takviyesi programları uygulanmaktadır. Ancak iyot eksikliğini önlemenin en kesin ve güvenilir yolu öncelikle iyot bakımından zengin olan gıdaların tüketmektir. İyot eksikliğinin başlıca nedenleri aşağıda detaylı olarak incelenmiştir.

Hipotiroid Beslenmesi ve Diyeti 

Gıdalardan Düşük İyot Almak

Gıdalarla yetersiz iyot alımı iyot eksikliği nedenleri arasında ilk sıradadır. İyot öncelikli olarak beslenme yoluyla vücuda alınır. Kalsiyum, demir minerali gibi mineraller veya A vitamini, C vitamini gibi çeşitli vitaminlerin aksine  iyot belirli gıdalarda doğal olarak bulunmaz genellikle toprakta bulunur. Bu nedenle günlük iyot ihtiyacı ancak o toprakta yetişen besinlerin tüketilmesi yolu ile karşılanabilir. Bununla birlikte bazı durumlarda uzmanlar iyot takviyesi alınmasını da önerebilir. 1920’lerin başında İsviçre, kretinizm ve endemik guatrın kontrolü için sofra tuzunu iyotla güçlendiren ilk ülkedir. Sık sık su taşkınlarının yaşandığı iyot eksikliği olan bölgelerde yetişen ürünlerde yeterli miktarda iyot bulunmayabilir. Bu durum günümüz dünyasında iyot takviyeleri kullanımının yaygınlaşmasının da başlıca nedenidir.

Hamilelikte Beslenme Nasıl Olmalı?

Gebelik

Hamilelerin iyot ihtiyacı diğer bireylerden daha fazladır ve hamilelik sırasında yaşanan iyot eksikliği, bebekte beyin gelişiminin zayıflamasına ve fiziksel büyümede problemlere yol açabilir. Bu noktada “Hamileler iyot takviyesi kullanabilir mi?” sorusu gündeme gelir. Nutrients’te yayınlanan 2012 tarihli bir makale hamilelikten önce ve hamilelik sırasında iyot takviyesi kullanımının yalnızca bilişsel işlevi iyileştirmekle kalmayıp, yeni kretinizm vakalarını da ortadan kaldırdığını göstermektedir. {4*} 

Pediatrics dergisine göre ise ABD’deki hamile kadınların yaklaşık üçte biri iyot eksikliği yaşamaktadır. Ancak emziren ve hamile kadınların sadece %15’i iyot takviyesi almaktadır. {5*} İyot takviyeleri genellikle sodyum iyodür veya potasyum iyodür formundadır. Kullanılan takviyeler en az 150 mikrogram iyodür içermelidir. Takviyeler ve yiyeceklerden alınan iyot günde 290 ila 1100 mikrogram arasında olabilir. Hamilelikte iyot mineralinin ne kadar önemli olduğu düşünüldüğünde hamilelikte günlük iyot ihtiyacı yaklaşık 220 mcg, emzirirken ise 290 mcg’dır. {6*}

Selenyum ve İyot

Selenyum eksikliği genellikle iyot eksikliği ve tiroid sorunlarıyla birlikte görülür. Selenyum eksikliği, yetersiz tiroid hormon düzeylerine ve guatr gelişimine sebep olur.

İyotun, tiroid sağlığında hayati bir rol oynadığı bilinirken, selenyum, iyotun geri dönüşümünde kritik öneme sahiptir. Selenyum seviyeleri düşük olduğunda, tiroid bezi, tiroid hormonları üretmek için daha fazla çalışacak ve vücut bu hormonları hücreler tarafından kullanılan formlara dönüştürmekte zorlanacaktır. Normal tiroid sağlığı için selenyum ve iyot eksikliği tedavi edilmelidir. {7*}

Endokrin, Metabolik ve Bağışıklık Bozukluğu İlaç Hedefleri’nde yayınlanan 2009 tarihli bir araştırmaya göre, iyot ve selenyumdaki eksiklikler tiroid fonksiyon bozukluğu riskini artırabilmektedir. {8*}

Sindirim sisteminiz sağlıklı bir şekilde çalışıyorsa günlük olarak selenyum ihtiyacınızı, Brezilya cevizi, hindi, tavuk, deniz ürünleri, sarımsak, su yosunu, soğan ve reishi mantarı gibi gıdalardan karşılayabilirsiniz. Ancak birçok insanın sindirim sistemi gerektiği şekilde çalışmadığından, selenyum bağırsaklardan yeterince emilemez. Bu durumlarda selenyum takviyeleri kullanılabilir.

Musluk Suyu İçmek

Musluk suyu, iyot emilimini engelleyen florür ve klor içermektedir. Semantic Scholar’da yayınlanan iyot eksikliği konusundaki bir araştırmada, yüksek florürlü ve düşük iyotlu su kullanan, yetersiz iyot düzeyine sahip, yedi ayrı köyde yaşayan 8-14 yaşındaki toplam 329 çocuğun IQ seviyelerini ölçmek için Wechsler Zeka Testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre yüksek florürlü, düşük iyotlu su tüketen çocukların IQ’ları, yalnızca düşük iyot seviyeleri bulunan köylerdeki çocuklara göre daha düşük bulunmuştur. {9*}

Toksinler ve Sigara Dumanı

Sigara dumanı ve diğer çevresel toksinler de iyot eksikliği riskini artırmaktadır. Tütün dumanı tiyosiyanat adı verilen bir bileşik içermektedir. Tiyosiyanatın iyodür alımı üzerindeki inhibitör etkileri, iyot seviyelerinin azalmasına sebep olabilmektedir. Tütün dumanında tiroid fonksiyonlarını bozabilen diğer maddeler hidroksipiridin metabolitleri, nikotin ve benzapirenlerdir.

1994 tarihli bir inceleme, sigara içmenin tiroid fonksiyon bozukluğuna katkıda bulunabileceğini bulmuştur. Bununla birlikte tütün dumanı sadece tiroid fonksiyonunu etkilemekle kalmaz, aynı zamanda tiroid hormonunun faydalı etkilerini de bloke edebilmektedir. {2*}

Guatrojen Gıdalar

Karnabahar, brokoli, lahana, soya, Brüksel lahanasını çiğ tüketmek, guatrojen yani peroksidazı bozan molekülleri içerdiklerinden tiroid fonksiyonunu etkileyebilmektedir. Bu sebzelerin tüketilmeden önce tamamen pişene kadar buharda bekletilmesi, guatrojenlerin parçalanmasını sağlar. İyot eksikliği olan kişiler bu besinleri tüketirken risk altındadır. {10*} Guatrojenik besinleri tüketmek iyot eksikliğinin asıl sebebi olmasa da bu besinler daha önce ortaya çıkan iyot eksikliğini daha kötü bir hale getirebilmektedir.

Indian Journal of Medical Research’te yayınlanan bir araştırmaya göre, guatrojen gıdaların tiroid hormon sentezini engelleyebileceği ve tiroid fonksiyonlarını etkileyebileceği kanıtlanmıştır. {10*}

Hipotiroid Takviyeleri ve Uçucu Yağlar

İyot Eksikliğine Bağlı Hastalıklar Nelerdir?

İyot faydalarıyla vücutta endokrin sistem başta olmak üzere pek çok sistemde önemli rol oynar. Bu nedenle eksikliği halinde çeşitli sağlık sorunları gelişebilir. İyot eksikliğine bağlı hastalıkların tümü uygun dozlarda iyot alındığında önlenebilir. {11*}

Başlıca iyot eksikliğinde görülen hastalıklar şunlardır:

• Hipotiroid,
• Yüksek kolesterol,
• Endemik guatr,
• Kretinizm,
• Fibrokistik meme hastalığı,
• Ateroskleroz,
• Meme kanseri.

İyot eksikliği tedavi edilmediğinde ciddi düzeylerde hipotiroide sebep olabilir. Bu durumda aşağıdaki komplikasyonlar gelişebilir:

• Kalp hastalıkları, kalp büyümesi ve kalp yetmezliği gibi bozukluklar,
• Depresyon, bilişsel ve zihinsel sağlık sorunları,
• Periferik nöropati olarak bilinen vücudun periferik sinirlerinde hasar,
• Kadınlarda kısırlığa neden olabilen yumurtlama döngüsünde bozulma.

Gebe kadınlarda tiroid hormonunun düşük olması çocuklarının kusurlu doğma riskini artırabilir. Hamilelikte iyot eksikliği riskleri şu şekilde sıralanabilir:

• Düşük yapmak,
• Doğurganlıkta azalma,
• Bebek ölümlerinin artması,
• Ölü doğum yapmak,
• Erken doğum yapmak.

Sayılanların yanı sıra yeni doğan bebeklerde doğum kusurları (doğuştan anormallikler) görülebilir.

Bebek Mamalarında Bulunan Ağır Metal Oranı Nedir? Kaçınılması Gereken Bebek Mamaları Hangileridir?

İyot Seviyesi Kaç Olmalı?

Vücuttaki iyotun büyük kısmı tiroid bezinde bulunmakla birlikte iyot mide, meme, kan ve tükürük bezlerinde de bulunur. İyot testi ile vücuttaki iyot miktarının ne kadar olduğu tespit edilebilir. İyot testi için kan veya idrardan alınan örnekler kullanılır. İyot vücuttan idrarla atıldığından iyot eksikliği tanısı koyabilmek için idrar örneklerindeki iyot miktarının ölçülmesi gerekir. Ortalama idrar iyot konsantrasyonunun 50mg/L altında olması iyot eksikliği olarak tanımlanmaktadır.

İdrar iyot seviyelerine göre iyot eksikliği durumu:

• Ortalama idrar iyot konsantrasyonu 20’nin altında ise ağır seviyede iyot eksikliği olarak tanımlanır.
• Ortalama idrar iyot konsantrasyonu 20 ile 49 arasında ise orta seviyeli iyot eksikliği olarak tanımlanır.
• Ortalama idrar iyot konsantrasyonu 50 ile 99 arasında ise hafif seviyeli iyot eksikliği olarak tanımlanır.
• Ortalama idrar iyot konsantrasyonu 100 ile 199 arasında ise iyot seviyesi normal olarak tanımlanır.
• Ortalama idrar iyot konsantrasyonu 200 ile 299 arasında ise iyot fazlalığı olarak tanımlanır.
• Ortalama idrar iyot konsantrasyonu 299’dan fazla ise aşırı derecede iyot fazlalığı olarak tanımlanır.

Günlük Ne Kadar İyot Alınmalı?

Günlük iyot ihtiyacı yaşa ve cinsiyete göre değişebilir. Günlük alınması gereken iyot değerleri Diyet Referans Alımları” (DRI’lar) kullanılarak belirlenir. Diyet referans alımları Ulusal Tıp Akademisi Enstitüsündeki Gıda ve Beslenme Kurulu tarafından sağlıklı insanların besin alımlarını planlamak ve değerlendirmek için kullanılan bir değer olarak geliştirilmiştir. {12*} Buna göre günlük iyot ihtiyacı şu şekildedir:

• Doğumdan sonra ilk 6 ay boyunca 110 mikrogram,
• 7-12 ay arasında 130 mikrogram,
• 1-8 yaş arasında 90 mikrogram,
• 9-13 yaş arasında 120 mikrogram,
• 14 yaş ve üstü 150 mikrogram,
• Hamile kadınlar 220 mikrogram,
• Emziren kadınlar 290 mikrogram,

Günlük iyot ihtiyacının karşılanması için iyot bakımından zengin, doğal besinlerin tüketilmesi ve işlenmiş gıdalardan mümkün oldukça uzak durulması tavsiye edilmektedir. Günlük alınması önerilen iyot miktarları guatr oluşumunu önlemek için yeterli olabilir ancak iyotun tüm faydalarından yararlanabilmek için az olabilir.

12 ayın altındaki bebekler için tolere edilebilir iyot alım seviyeleri belirlenememiştir fakat diğer yaş grupları için İyot alım seviyeleri şunlardır; {6*}

• 1-3 yaş arası, 200 mcg,
• 4-8 yaş arası, 300 mcg,
• 9-13 yaş arası, 600 mcg,
• 14-18 yaş arası (hamilelik veya emzirme dönemi dahil) 900 mcg,
• 19 yaş ve üzeri için (hamilelik ve emzirme dönemi dahil), 1100 mcg.

İyotun Faydaları Nelerdir?

İyot, tiroid, bağışıklık ve beyin sağlığı gibi vücutta bulunan birçok sistem için önemlidir.

İyot faydaları şu şekilde sıralanabilir: (Kaynak)

• İyot normal enerji oluşum metabolizmasına katkıda bulunur.
• Sinir sisteminin normal işleyişine katkıda bulunur.
• Normal cildin korunmasında rol oynar.
• Tiroid hormonlarının normal üretimine ve normal tiroid fonksiyonuna katkıda bulunur.

Sayılan iyot faydaları aşağıda detaylı olarak ele alınmıştır.

C. Difficile Enfeksiyonunun Nedenleri ve Belirtileri Nelerdir?

Tiroid Sağlığını Destekler

Tiroid tiroksin gibi önemli hormonları üretebilmek için iyota ihtiyaç duyar. Tiroid hormonları vücuttaki biyokimyasal reaksiyonları düzenler. Bazı önemli tiroid hormonları proteinlerin amino asitlere dönüştürülmesini sağlar, sindirim enzimlerinin aktivitelerini kontrol eder ve iskelet sistemi sağlığı ve merkezi sinir sistemi sağlığının korunmasına yardımcı olur. {13*} İyot faydaları arasında en dikkat çekici olanı tiroid bezinin fonksiyonuna destek olmasıdır.

Hipotiroid gibi çeşitli tiroid hastalıkları iyot içeren besinlerin yeterli miktarda tüketilmemesi sonucunda ortaya çıkar. Hipotiroid metabolizma hızının yavaşlamasına, susuzluk hissinin artmasına, iştahta değişikliklere, hızlı kilo alıp vermeye ve ruh hali değişikliklerine neden olabilir. Yeterli miktarda iyot tüketmek tiroid bezinin normal fonksiyonuna destek olarak guatr hastalığına yakalanma riskini azaltabilir.

Enerji Üretimini Sağlar

İyot faydaları incelendiğinde enerji oluşum metabolizmasına katkıda bulunması da görülebilir. Tiroid hormonları metabolizmanın çalışma hızından da sorumlu olduğu için vücudun yiyecekleri nasıl enerjiye dönüştüreceğini belirler ve etkiler. Tiroid problemlerinin hızlı kilo alıp vermeye sebep olabilmesi oldukça normaldir.

Tiroid’de yayınlanan 2008 tarihli bir incelemeye göre tiroid hormonları bazal metabolizma hızında ve enerji harcanmasında önemli bir rol oynar. {14*} Ayrıca Hippokratia’da yayınlanan 2010 tarihli bir araştırmaya göre iyot eksikliğine bağlı düşük tiroid hormon seviyeleri de çoğu insanda düşük enerji, halsizlik ve yorgunluğa neden olmaktadır. {15*}

Kanseri Önlemeye Yardımcı Olur

İyot bağışıklık sistemini güçlendirerek kanserli hücrelerin kendilerini yok etmesini sağlayabilir. İyot mutasyona uğramış kanser hücrelerinin yok edilmesine yardımcı olurken sağlıklı hücrelere zarar vermez. İyot faydaları hakkında yapılan araştırmalar iyot bakımından oldukça zengin bir besin olan deniz yosununun meme tümörü oluşumunu engelleyebileceğini göstermektedir. {16*} Japonya gibi beslenme düzeninde deniz yosununa yer veren ülkelerdeki kadınların meme kanserine yakalanma riski diğer ülkelerdeki kadınlara kıyasla oldukça düşüktür. Bu durum iyot kaynağı olan deniz yosununun kanser üzerindeki etkisini kanıtlar niteliktedir. Ayrıca son dönemlerde bazı tiroid kanseri vakalarının tedavisinde de iyot kullanılmaktadır. {16*}

Çocuklarda Büyüme ve Gelişimi Destekler

Fetüsün beyin dokusu ve tiroid reseptörlerinin normal şekilde gelişebilmesi için iyota ihtiyacı vardır. Bundan dolayı iyot, erken gelişim evrelerinde hayati öneme sahiptir. {17*} Yapılan araştırmalar hamilelik döneminde ve bebeklik döneminde iyot eksikliğinin, sağlıklı büyümeyi engellediğini ve beyin gelişimini bozabildiğini göstermektedir. İyot eksikliği olan bebeklerde ölüm oranının daha yüksek olduğu ve bu bebeklerin çeşitli nörodejeneratif (nöronların yapı ve fonksiyon kaybına uğraması veya ölmesi) sorunlarla karşı karşıya kaldığı görülmektedir.

Kretenizm hastalığı da hamilelik sürecinde annenin vücudunda yeteri miktarda iyot bulunmaması sonucunda ortaya çıkmaktadır. Bunun yanı sıra iyot eksikliği bebeklerde büyüme ve gelişim problemlerine, motor becerilerinin zayıflamasına ve öğrenme güçlüğü yaşanmasına neden olmaktadır. {18*} Doktorlar, iyot eksikliği olup olmadığını öğrenmek amacıyla hamilelik döneminde kadınlara çeşitli tahliller yapmaktadır. Ancak iyot eksikliğini tam anlamıyla teşhis edebilmek oldukça zordur. Bu yüzden beslenme uzmanları ve doktorlar, hamilelik döneminde iyot bakımından zengin olan besinlerin tüketilmesini tavsiye etmektedir. {19*}

Hamilelikte Çatlak Önleyici Bitkisel Yağlar Nelerdir?

Bağışıklığı Güçlendirir

İyot tiroid fonksiyonunu düzenlerken aynı zamanda bağışıklık sağlığında da önemli rol oynar. İyot, vücuttaki antioksidan aktivitesini artırır ve serbest radikalleri azaltmaya yardımcı olur. Frontiers in Immunology’de yayınlanan bir araştırma, iyotun kan bağışıklık hücrelerinin üzerinde immünomodülatör (bağışıklık sisteminin aktivitesini artıran madde) etkileri olduğunu keşfetmiştir. {20*} 

Beyin ve Sinir Sistemini Düzenli Çalışmasını Sağlar

Yapılan araştırmalar iyotun beyin sağlığının korunmasına ve bilişsel becerilerin gelişmesine katkı sağladığını göstermektedir. Bu nedenle uzmanlar, iyot eksikliğinin çeşitli zihinsel sorunlara neden olduğunu ve bazı zihinsel sağlık sorunlarının önlenebilmesi için düzenli şekilde iyot tüketilmesinin gerekli olduğunu belirtmektedirler. {21*}, {22*}, {23*}

Nöroterapi Nedir? Faydaları Nelerdir?

Cilt Sağlığını Korur ve Enfeksiyonlarla Savaşır

İyot eksikliğinin belirtileri arasında cildin pul pul dökülmesi, iltihaplanması, kuruması ve tahriş olması yer alır. İyot anti bakteriyel özelliklere sahiptir. Bundan dolayı ciltteki yaralara ve sıyrıklara doğrudan uygulandığında enfeksiyonun azalmasına yardımcı olabilir. {24**}

Terlemeyi ve Vücut Sıcaklığını Kontrol Etmeye Yardımcı Olur

Vücuttaki zararlı maddeler terleme yoluyla vücut dışına atılır. İyot eksikliği vücudun terleme mekanizmasının bozulmasına neden olabilir. Bundan dolayı iyot eksikliği atıkların vücuttan uzaklaştırılmasına engel olur. {25*} Ayrıca iyot, terleme seviyesinde değişikliğe neden olduğu gibi tükürük üretiminin de azalmasına neden olabilmektedir. Tükürük üretiminin azalması, kişinin besinleri yutma ve yutkunmada güçlük yaşamasına, ağız kuruluğuna ve sindirim sorunlarıyla karşı karşıya kalmasına neden olabilmektedir. {26*}

Toksinlerin Vücuttan Atılmasına Yardımcı Olur

İyot, vücuttan ağır metallerin, çeşitli biyolojik toksinlerin ve mikropların uzaklaştırılmasına yardımcı olur ve ağır metal değildir. 2013 yılında yayınlanan bir çalışma iyotun antioksidan ve apoptotik aktivitelere yardımcı olduğunu düşündürmektedir. {27*}

Meme Kanserini Önlemeye Yardımcı Olur

Oncology Times’da yayınlanan 2016 tarihli bir makaleye göre moleküler iyot, meme hücresi duyarlılığını azaltabilir ve meme dokusunu iyileştirebilir.

Journal of Cancer’da yayınlanan 2017 tarihli bir araştırma, iyot eksikliğini, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki genç kadınlarda görülen meme kanseri sıklığındaki artışla ilişkilendirir. {28*}

Prostat Sağlığını Korur

Nutrition and Cancer dergisinde yayınlanan 2007 tarihli bir araştırma, idrarda düşük seviyelerde bulunan iyotun ve tiroid hastalığının prostat kanseri riskini artırabileceğini gösterir. {29*} 

Molecular Medicine’de yayınlanan 2013 tarihli bir araştırma ise iyot takviyesinin prostat kanserinde tümör büyümesini azaltmaya yardımcı olabileceğini göstermektedir. {30*}

Hipertiroid Takviyeleri ve Uçucu Yağlar

İyot Testi Nasıl Yapılır?

İyot eksikliği giderek yaygınlaşmaktadır. İyot eksikliği, ciddi sağlık sorunlarına yol açsa da test yapmadan yüksek doz iyot ve iyot takviyesi alınmamalıdır. Bu nedenle önce iyot düşüklüğü test edilmeli ardından iyot eksikliği var ise bir uzman desteği ile iyot takviye kullanımı gerekmektedir. Başlangıçta düşük dozlarda takviye kullanmak daha güvenlidir. Ancak almanız gereken iyot miktarı kişisel sağlık durumunuza ve ihtiyaçlarınıza göre değişebilir.

Başlıca iyot testi yöntemleri şunlardır:

• İdrar (Spot) testi: İdrar testi, en basit ve en hızlı testtir. En yaygın olarak kullanılan yöntemdir. Dakikalar içinde sonuç alınabilir, ancak diğer iyot testleri kadar doğru sonuç vermeyebilir.
• Kan testi: Bu test, vücuttaki iyot seviyelerini ölçmek için basit ve doğru sonuç veren bir testtir. Ancak, sonucun çıkması idrar testinden daha fazla zaman alır ve çoğu laboratuvarda kullanılmayan bir testtir.
• İyot yama testi: İyot yama testi, iyot eksikliğini saptayabilen basit bir testtir. Bu test, %2 oranında iyotun 2×2 cm veya 3×3 cm boyutlarında karın bölgesine sürülmesi ile yapılır. Çoğu iyot çözeltisi turuncu bir renk tonuna sahiptir ancak şeffaf renk olanları da vardır. Daha iyi bir sonuç alabilmek için renkli olanları tercih etmeniz gereklidir. İyot eksikliğiniz varsa, cildinizdeki iyot 12-18 saat arasında emilir, ciltte iyot rengi kalmaz.
• İyot yükleme testi:  Bu test, 24 saatlik bir süre içinde idrar ile ne kadar iyot atıldığını ölçer. İyot yükleme testi için önce bir ön test yapılmalıdır. Herhangi bir iyot takviyesi almadan veya iyot oranı yüksek besinler tüketmeden 5 gün geçirdikten sonra sabah verdiğiniz idrar, test kitinde değerlendirilir. Daha sonra, 50 mg iyot alınarak 24 saat içinde çıkan tüm idrar toplanır. 24 saatin sonunda alınan idrar örneği laboratuvarda değerlendirilir. İyot yükleme testi ne en uygun ne de en hızlı testtir. Ancak oldukça doğru sonuçlar verir.

Vücuttaki iyot seviyesi yeterli ise 24 saatlik test süresi içinde aldığınız 50 mg iyotun %90’ını veya daha fazlasını idrarla atarsınız. İyot eksikliği olanların ise idrarında daha düşük seviyelerde iyot bulunur. 24 saatlik süre içinde idrarla ne kadar az iyot atılırsa, iyot eksikliğiniz o kadar yüksek demektir.

50 mg iyot çok yüksek bir dozdur, ancak bu test için bu miktarda iyotun bir kez alınması herhangi bir sağlık sorununa neden olmaz. Ancak Hipertiroidiniz veya Graves hastalığınız varsa, bu test sizin için kontrendikedir ve yapılmamalıdır. Testin size uygun olup olmadığını doktorunuza danışarak karar verebilirsiniz.

Hipertiroid Diyeti Tedavisi

İyot Eksikliği Nasıl Tedavi Edilir?

İyot eksikliğini tedavi etmenin en iyi yolu sağlıklı beslenmedir. Ancak beslenme tek başına yeterli iyot alımı sağlamıyorsa iyot takviyesi kullanılması gerekebilir. İyot eksikliği olan çoğu insan, beslenme programlarında iyot içeren besinlere yer vererek ve takviye kullanarak iyot eksikliği sorunlarını düzeltebilir.

Vejetaryenler, veganlar ve hamileler beslenme yoluyla yeterince iyot alamayabilir. Miksödem (tiroid bezinin küçülmesi ve iltihaplanması) hastalarının ise hastaneye yatırılarak tedavi edilmesi gereklidir. Hastanede doktorlar intravenöz sıvılarla durumu kontrol altına alacak tedavileri uygulayacaktır. Ayrıca bu tür hastalara tiroid hormonları verilmesi de gerekebilmektedir. Miksödemli bir kişinin durumu stabil hale geldikten sonra, doktor tiroid fonksiyonlarını izler ve kişinin diyetle aldığı iyot miktarındaki değişikliklerden, hormon seviyelerinin etkilenip etkilenmeyeceğini kontrol eder.

Not: Doktorunuz tarafından farklı bir kullanım miktarı önerilmediği sürece günde 150 mcg’den fazla takviye almamanız sizin için daha güvenlidir.

İyot Eksikliği İçin Ne Yemeli? İyot Hangi Yiyeceklerde Bulunur?

İyot vücut sağlığı açısından oldukça önemlidir. Çünkü tiroid fonksiyonlarının düzenlenmesini sağlar ve metabolizma sağlığının korunmasına yardımcı olur. Bu nedenle iyot eksikliği ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Deniz yosunları iyotun en iyi kaynakları olarak kabul edilir. Tüm gıdalar arasında en yüksek iyot içeriğine sahip olan kelp deniz yosunudur. Deniz yosunlarının yanı sıra cheddar peyniri, mozzarella peyniri, süt ve süt ürünleri de iyot bakımından zengin besinlerdir.

İyot içeren besinler şunlardır;

• Nori, wakame ve kombu yosunu dahil deniz yosunları
• Pişmiş morina
• Sardalya
• Karides
• Ton balığı
• Yumurta
• Süt
• Yoğurt
• Kızılcık
• Kurutulmuş erik
• Lacivert fasulye
• Yeşil fasulye
• Bezelye
• Tatlı patates
• Mısır
• Lima fasulyesi
• Çilek
• Muz
• Yağlı tohumlar
• Yeşil yapraklı sebzeler
• Şalgam
• Sarımsak ve soğan gibi besinler de toprağın yeterli miktarda iyot içermesi koşulu ile iyi iyot kaynaklarıdır.

Doğal olarak yakalanan deniz ürünleri ve organik tavuk yumurtaları (kafes usulü ile yetiştirilmeyen) gibi endüstriyel olarak üretilmeyen besinler daha yüksek düzeyde iyot içerir. Gıdaların içerisinde bulunan iyot miktarı, gıdanın yetiştirildiği veya üretildiği ortamın koşullarına bağlı olarak değişebilmektedir. Toprağın mineral bakımından zengin olması mahsullerin iyot bakımından zengin olmasını sağlar. Bu nedenle iyot eksikliği genellikle denizden uzak, yüksek rakımda bulunan bölgelerde yaygındır.

İyotun Zararları Nelerdir?

Gereken miktardan daha fazla iyot tüketmek tiroid bozukluklarına ve guatr hastalığına sebep olur. Ayrıca haşimato tiroiditi ve hipotiroid hastalığı olan kişilerin, iyot almaları gerektiğinde doktorlarına danışmaları tavsiye edilmektedir.

Tiroid rahatsızlığınız varsa iyot takviyesi alıp almamanız veya ne kadar almanız gerektiğini doktorunuzla konuşmalısınız. 2000 miligramdan fazla iyot alımı, özellikle tüberküloz veya böbrek hastalığı teşhisi olan kişilerde tehlikeli olabilmektedir.

İyot fazlalığı tiroid papiller kanserine ve hipertiroid gibi sağlık sorunlarına neden olabilir. Hamile kadınlar ve emziren anneler reçete edilen dozlar dışında iyot almamalıdır. Her insanın vücudu farklı dozlara farklı tepkiler verebilmektedir. Küçük çocuklar ve yaşlılar fazla iyot alımının yan etkilerinden etkilenme olasılığı daha yüksek olan gruptadır.

İyot yan etkileri şu şekilde sıralanabilir:

• Mide bulantısı ya da kusma
• İshal
• Ateş
• Boğazda ve ağızda yanma hissi
• Karın ağrısı

Daha ciddi vakalarda, iyot toksisitesi komaya neden olabilir.

İyotlu Tuz ve İyot Takviyeleri Sağlıklı Mı?

Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı’na göre, ABD ve Kanada dahil olmak üzere 70’den fazla ülkede tuzları iyotlama programı uygulanır ve dünya çapındaki hanelerin %70’inde iyotlu tuz kullanılmaktadır. Tuzlara iyot eklemenin amacı iyot eksikliğini önlemektir. Bundan dolayı 1920’lerde ABD’deki üreticiler tuzlara iyot eklemeye başlamıştır. ABD Gıda ve İlaç Dairesi, tuz iyodizasyonu için potasyum iyodür ve bakır iyodürü onaylamaktadır. Dünya Sağlık Örgütü de  potasyum iyodat kullanılmasını önermektedir.

1 çay kaşığı iyotlu tuzun 8’de 1’inde yaklaşık 45 mikrogram iyot bulunmaktadır. Yasalara göre gıda üreticilerinin, işlenmiş gıdalarda iyotsuz tuz kullanması gerekmektedir. Ayrıca iyotlu tuz kullandıklarını işlenmiş gıdaların içerik listesinde belirtmeleri gerekmektedir. Bunun nedeni tuz alımının önemli bir kısmının işlenmiş gıdalardan geliyor olmasıdır. Bu uygulama sayesinde yüksek miktarda iyot tüketimine engel olmak amaçlanır.

İyotlu sofra tuzu yerine gerçek tuz, himalaya tuzu veya deniz tuzu tüketilmesi tavsiye edilir. Deniz tuzu 60’tan fazla mineral içerir ve sofra tuzu gibi yüksek miktarda iyot tüketimine neden olmaz. Ayrıca deniz tuzu hem daha doğal hem daha faydalı hem de daha lezzetlidir.

İyotu Kimler Kullanamaz?

Multivitaminler, potasyum iyodür veya sodyum iyodür formunda iyot içerir. Bunlar genellikle yeterli miktarda iyot tüketilmediğinde kullanılır. İyot eksikliği olmayan kişilerin, bunları tüketmesi tavsiye edilmez ve kullanımı riskli olarak kabul edilir. Bunları tüketmesi gereken kişilerin, günlük tüketim miktarına muhakkak dikkat etmesi gerekir ve mümkün oldukça besinlerden iyot almaya çalışmaları tavsiye edilir.

Tiroid Düşmanı Besinler Nelerdir?

Sık Sorulan Sorular

Hamileler İyot Takviyesi Kullanabilir Mi?

Hamilelik, emzirme dönemi gibi dönemlerde kadınların iyot ihtiyacı artar. Bu nedenle hamilelik döneminde gerektiğinde doktor kontrolünde iyot takviyesi kullanılabilir.

Hamileler Ne Kadar İyot Almalı?

Hamile kadınların günlük 220 mcg, emziren annelerin ise 290 mcg iyot alması önerilir. (6)

İyot Seviyesi Nasıl Ölçülür?

İyot düzeyi genellikle idrar testi ile ölçülür. 24 saatlik idrar birikimi ya da spot idrar testi kullanılabilir. Bazı durumlarda kan testi veya yama testi de tercih edilir.

Günlük İyot İhtiyacı Nasıl Karşılanır?

İyot ihtiyacı iyotlu tuz, deniz ürünleri, süt ürünleri, yumurta ve deniz yosunu gibi gıdalarla karşılanabilir. Dengeli ve sağlıklı beslenme iyot eksikliğinin önüne geçmeye yardımcı olabilir.

İyot Tiroidi Yükseltir Mi?

İyot, tiroid hormonlarının üretiminde görev alır. Eksikliği hipotiroidiye, fazlası ise hipertiroidiye neden olabilir. Bu nedenle, iyot alımı dengeli ve kontrollü olmalıdır.

İyot Enerji Verir Mi?

İyot tiroid hormonlarının yapısına katılarak metabolizmayı düzenleyerek normal enerji oluşum mekanizmasına katkıda bulunabilir.

İyot Kansere İyi Gelir Mi?

İyot faydaları ile ilgili bazı araştırmalar iyodun özellikle meme kanseri hücrelerinde çoğalmayı baskılayabileceğini gösterir. Ancak iyot, kanser tedavisinde doğrudan bir ilaç olarak kullanılmaz.

Hamilelikte İyot Bebeğe Zarar Verir Mi?

Hamilelikte yeterli iyot alımı bebeğin zeka gelişimi ve tiroid fonksiyonları için gereklidir. Doktor tarafından önerilen dozlarda kullanıldığında hamilelikte iyot bebeğe zarar yerine yarar sağlar.

İyot Beyin Ve Sinir Sisteminin Düzenli Çalışmasını Sağlar Mı?

Özellikle çocukluk ve gebelik döneminde iyot, nörolojik gelişim için elzemdir. İyot eksikliği zeka geriliği, öğrenme güçlüğü ve davranış bozukluklarına neden olabilir.

İyot Eksikliği Cilt Kuruluğu Yapar Mı? İyot Cilt Lekelerine İyi Gelir Mi?

İyot eksikliği ciltte kuruluk, pullanma ve tahrişe neden olabilir. Aynı zamanda iyot, hafif cilt enfeksiyonlarında antibakteriyel etki göstererek iyileşmeyi destekleyebilir.

İyot Eksikliği Terleme Yapar Mı?

İyot eksikliği terleme mekanizmasının bozulmasına yol açabilir. Ayrıca tükürük üretimi azalabilir, bu da ağız kuruluğu ve sindirim sorunlarına yol açabilir.

İyot Ağır Metal Midir?

İyot ağır metal değil, gerekli bir eser elementtir. İyot faydaları hakkında yapılan çeşitli çalışmalar iyotun ağır metallerin ve toksinlerin vücuttan atılmasına yardımcı olabilir.

İyot İle Kanser Tedavisi Yapılır Mı?

Bazı prostat kanseri vakalarında moleküler iyot destekleyici olarak kullanılmaktadır. Ancak iyot, geleneksel kanser tedavilerinin yerini alamaz; yalnızca tamamlayıcı olarak değerlendirilebilir.

İyot Prostata İyi Gelir Mi?

Bazı araştırmalar iyot eksikliğinin prostat kanseri riskini artırabileceğini gösterir. Ancak iyotun doğrudan tedavi edici etkisi olduğuna dair kesin bir kanıt bulunmamaktadır.

İyot Eksikliği Nasıl Anlaşılır?

İyot eksikliği teşhisi için çeşitli tanı yöntemleri mevcuttur. Bununla birlikte  yorgunluk, soğuğa hassasiyet, kilo alımı, saç dökülmesi gibi semptomlar da iyot eksikliğinden şüphelenilmesine neden olabilir.

İyot Testi Nedir? İyot Testi Nasıl Yapılır? Evde İyot Testi Yapılabilir Mi?

İyot testi, idrar, kan veya yama testleriyle yapılabilir. İyot eksikliği şüphesinde bazı testler evde uygulanabilir ancak en doğru sonuçlar laboratuvar ortamında elde edilir.

İyot Hızlı Emilirse Ne Olur? Cilde İyot Sürülür Mü?

Yama testinde iyot ciltte kısa sürede kayboluyorsa bu, eksiklik işareti olabilir. Ancak bu yöntem bilimsel açıdan sınırlı güvenilirliğe sahiptir ve sadece ön fikir verir.

İyot Eksikliği Nasıl Giderilir?

İyot eksikliği durumunda beslenme yoluyla iyot alımı artırılmalı, gerekirse takviye kullanılmalıdır. Ciddi durumlarda doktor gözetiminde tedavi gerekir. İyot takviyesi kullanımı mutlaka uzman kontrolünde olmalıdır.

İyot Doğal Yollarla Nasıl Alınır? Hangi Meyvelerde İyot Var?

İyot deniz yosunu, yumurta, süt ürünleri, kızılcık ve kurutulmuş erik gibi gıdalarda bulunur. Toprağın mineral içeriği sebze ve meyvelerdeki iyot oranını etkiler.

Kuru Soğanda İyot Var Mı?

Eğer kuru soğan iyot bakımından zengin toprakta yetişmişse az miktarda iyot içerebilir.

İyot Eksikliğini Nasıl Giderebilirim?

Dengeli beslenerek ve iyotlu tuz kullanarak iyot eksikliği riski azaltılabilir. Gerekiyorsa hekim gözetiminde takviye alınmalıdır. Bilinçsizce takviye kullanmak zararlı olabilir.

Fazla İyot Alımının Zararları Nelerdir?

Aşırı iyot alımı tiroid fonksiyonlarını bozabilir. Hipertiroidi, mide rahatsızlıkları ve alerjik tepkiler görülebilir. Yüksek dozlar özellikle çocuklar ve yaşlılar için risklidir.

En Çok İyot Hangi Tuzda Var?

İyotlu sofra tuzu yasal olarak iyotla zenginleştirilmiştir. Deniz tuzu ve himalaya tuzu daha doğal seçeneklerdir ancak iyot oranları düşük olabilir.

İyotu Kimler Kullanamaz?

Tiroid hastalığı, böbrek yetmezliği veya iyot hassasiyeti olan bireyler doktor izni olmadan iyot takviyesi kullanmamalıdır. Gereksiz takviyeler sağlık riskleri taşıyabilir.

En İyi İyot Formu Hangisidir?

Potasyum iyodür en çok tercih edilen ve en iyi emilen iyot formudur. Ancak kişiye özel dozun belirlenmesi için mutlaka uzman görüşü alınmalıdır.

Lugol İyot (%2’lik) / 20 ml ürünümüz hakkında detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.