Emzirme Nedir? Anne Sütü ve Doğru Emzirme Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey

Emzirme Nedir? Anne Sütü Nasıl Oluşur?

Anne sütü, annenin memesindeki süt bezlerinde oluşur. Gebelik sırasında vücut buna hazırlanır. Doğumdan sonra ise hormonlar daha aktif çalışır. Bu hormonlardan biri prolaktin hormonudur. Prolaktin, süt üretimini başlatır ve sürdürür.

İlk günlerde gelen koyu sarı renkli süte kolostrum denir. Kolostrum az gelir ama çok değerlidir. Bebeğin midesi zaten çok küçüktür. Bu nedenle ilk günlerde az miktarda süt bile bebek için yeterli olabilir. Kolostrum; bağışıklık hücreleri, proteinler ve koruyucu maddeler bakımından çok zengindir.

Basitçe anlatmak gerekirse: Bebek emdikçe anne vücudu “bu bebeğin süte ihtiyacı var” mesajını alır. Bu mesaj geldikçe süt üretimi desteklenir. Bu yüzden düzenli emzirme, süt miktarını artırmanın en doğal yollarından biridir.

Süt Memeden Nasıl Akar?

Süt sadece memede durmaz; bebeğin emmesiyle dışarı akar. Bebek memeyi emdiğinde annenin vücudunda oksitosin hormonu salgılanır. Oksitosin, süt kanallarının etrafındaki küçük kasları çalıştırır. Böylece süt meme ucuna doğru ilerler. Buna “süt salınım refleksi” denir. Bazı anneler bunu memede karıncalanma, dolgunluk veya sütün aniden akması gibi hisseder. Bazı anneler ise hiçbir şey hissetmez. Hissetmemek, sütün akmadığı anlamına gelmez.

Stres, ağrı, yorgunluk ve korku bu refleksi zorlaştırabilir. Rahat oturmak, derin nefes almak, bebeği tene yakın tutmak ve sakin bir ortamda emzirmek sütün daha kolay akmasına yardımcı olabilir.

Bebek Nasıl Emer?

Bebekler emme refleksiyle doğar. Ancak emzirme, anne ve bebeğin birlikte öğrendiği bir süreçtir. Bebek sadece meme ucunu değil, meme ucunun çevresindeki koyu renkli alanın yani areolanın bir kısmını da ağzına almalıdır.

Doğru emmede bebek çenesini memeye dayar, ağzını geniş açar ve diliyle memeyi ritmik şekilde sıkıştırır. Bu hareket sütü dışarı taşır. Bebeğin yanakları içe çökmemeli, dolgun görünmelidir. Emme sırasında yutkunma sesleri duyulabilir.

Emzirme sırasında hafif çekilme hissi normal olabilir. Fakat keskin ağrı, meme başında yara, çatlak veya kanama genellikle bebeğin memeyi doğru şekilde kavrayamadığını gösterir. Bu durumda pozisyonu düzeltmek ve gerekirse ebe, hemşire, doktor veya emzirme danışmanından destek almak önemlidir.

Bebek Memeyi Nasıl Daha İyi Kavrar?

Bebeğin memeyi iyi kavraması, emzirmenin temelidir. Çünkü bebek memeyi doğru kavrarsa daha rahat süt alır, anne daha az ağrı yaşar ve meme başı yaraları azalır.

İyi kavrama için şunlara dikkat edin:

• Bebeğin burnu meme ucuna yakın olsun.
• Bebek başını hafif geriye alabilsin.
• Ağzını geniş açtığında bebeği memeye yaklaştırın.
• Bebeğin çenesi memeye değsin.
• Alt dudağı dışa doğru dönük olsun.
• Areolanın alt kısmı, üst kısmına göre daha fazla bebeğin ağzında olsun.

Burada önemli nokta şudur: Memeyi bebeğe doğru itmeyin. Bebeği memeye yaklaştırın. Bebek memeye doğru gelirse daha doğal ve rahat kavrar.

Bebek Memeye Nasıl Yerleştirilmeli?

Doğru yerleşim, doğru kavramayı kolaylaştırır. Bebeğin başı, omzu ve kalçası aynı hizada olmalıdır. Yani bebek size dönük olmalı, başını yana çevirmek zorunda kalmamalıdır.

Bebeğin karnı annenin karnına bakmalıdır. Bu duruş, bebeğin hem rahat nefes almasını hem de memeye daha iyi yaklaşmasını sağlar. Bebeğin sadece başını değil, tüm vücudunu desteklemek gerekir.

Anne de rahat olmalıdır. Omuzlar kasılmamalı, sırt desteklenmeli, gerekirse yastık kullanılmalıdır. Emzirme uzun sürebilir. Bu yüzden annenin rahat oturması süt akışını da olumlu etkileyebilir.

Emzirmeye Ne Zaman Başlamalısınız?

Emzirmeye mümkünse doğumdan sonraki ilk 1 saat içinde başlanmalıdır. Bu süreye çoğu zaman “altın saat” denir. Bebek bu dönemde annenin tenine temas ederse daha sakin olur ve memeyi arama davranışı gösterebilir. İlk emzirme, sütün gelmesini destekler. Aynı zamanda anne ile bebek arasındaki bağı güçlendirir. Sezaryen doğumdan sonra da anne ve bebek uygunsa emzirme mümkün olduğunca erken desteklenmelidir.

İlk günlerde süt az gibi görünebilir. Bu her zaman sorun değildir. Bebeğin midesi küçük olduğu için kolostrum genellikle yeterlidir. Yine de bebek çok halsizse, emmiyorsa, idrarı azsa veya sarılık belirtileri varsa sağlık profesyoneline danışılmalıdır.

Yeni Sağılmış Anne Sütünün Saklanması

Yeni sağılmış anne sütü temiz kaplarda saklanmalıdır. Sağmadan önce eller yıkanmalı, kullanılan kaplar temiz olmalı ve süt kabının üzerine tarih yazılmalıdır.

CDC önerilerine göre genel saklama süreleri şöyledir:

• Oda sıcaklığında: Yaklaşık 4 saate kadar.
• Buzdolabında: Yaklaşık 4 güne kadar.
• Derin dondurucuda: En iyi kalite için yaklaşık 6 ay içinde kullanılması önerilir. Uygun koşullarda 12 aya kadar saklanabilir.

Dondurulmuş sütü çözdürürken mikrodalga kullanılmamalıdır. Çünkü mikrodalga sütün bazı değerli bileşenlerine zarar verebilir ve sütte sıcak noktalar oluşturup bebeğin ağzını yakabilir. Çözdürülen süt tekrar dondurulmamalıdır.

Emzirdikten Sonra Bebeğin Gazı Nasıl Çıkarılır?

Bebekler emerken az miktarda hava yutabilir. Bu hava bazen huzursuzluk yapabilir. Emzirmeden sonra bebeğin gazını çıkarmak için bebeği dik pozisyonda omzunuza yaslayabilirsiniz. Bir elinizle bebeği destekleyin, diğer elinizle sırtına yumuşak hareketlerle dokunun. Sert vurmak gerekmez. Nazik pışpışlama veya sırtı hafif ovalama yeterlidir.

Her bebek her emzirmeden sonra gaz çıkarmaz. Bebek rahatsa, ağlamıyorsa ve huzurlu görünüyorsa gaz çıkarmamış olması tek başına sorun değildir.

Geceleri Emzirme Gerekli mi?

Evet, özellikle yenidoğan döneminde gece emzirmesi önemlidir. Bebeklerin midesi küçüktür. Bu yüzden sık sık beslenmeleri gerekir. Gece emzirmeleri hem bebeğin yeterli süt almasına hem de annenin süt üretiminin desteklenmesine yardımcı olur.

İlk haftalarda bebek uzun süre uyuyorsa ve yeterince kilo almıyorsa doktorun önerisine göre uyandırılarak emzirilmesi gerekebilir. Ancak her bebeğin durumu farklıdır. Prematüre bebekler, sarılığı olan bebekler veya kilo alımı yavaş olan bebekler için özel takip gerekebilir.

Emzirirken Her İki Meme Verilmeli mi?

Her emzirmede iki memeyi de vermek şart değildir. Önemli olan bebeğin etkili emmesidir. Bebek bir memeyi güzelce emip rahatlıyorsa ve doyduysa diğer memeyi almak istemeyebilir.

Genel yöntem şudur: Önce bir meme verilir. Bebek emmeye devam ediyorsa o memeyi bitirmesine izin verilir. Sonra hâlâ aranıyorsa diğer meme teklif edilir. Bir sonraki emzirmeye genellikle en son verilen veya daha dolu hissedilen memeden başlanabilir.

Bu yaklaşım, bebeğin hem ilk gelen daha sulu sütü hem de emzirmenin ilerleyen kısmında gelen daha yağlı sütü almasına yardımcı olur.

Bebeğinizi Ne Sıklıkla Beslemelisiniz?

Bebekler genellikle saate göre değil, ihtiyaçlarına göre emzirilir. İlk haftalarda birçok bebek günde 8-12 kez emmek ister. Bu normaldir.

Bebeğin açlık işaretleri şunlar olabilir:

• Ağzını açıp memeyi araması,
• Ellerini ağzına götürmesi,
• Dudaklarını şapırdatması,
• Huzursuzlanması,
• Başını sağa sola çevirerek arama hareketi yapması.

Ağlama, açlığın geç belirtisi olabilir. Bu yüzden bebeği ağlamadan önce emzirmek çoğu zaman daha kolaydır.

Emzirme Süreci Ne Kadar Sürmelidir?

Emzirme süreci bebekten bebeğe değişir. Bazı bebekler kısa sürede etkili emer. Bazıları daha uzun süre memede kalmak ister. Önemli olan dakikadan çok bebeğin etkili emmesi, yutkunması, rahatlaması ve düzenli kilo almasıdır.

Genel öneri, ilk 6 ay sadece anne sütüdür. Bu dönemde bebeğe su, bitki çayı, meyve suyu veya başka gıdalar verilmesi genellikle önerilmez. 6. aydan sonra uygun ek gıdalar başlanabilir ve emzirme 2 yaşına kadar veya anne-bebek istediği sürece devam edebilir.

Emzirme Pozisyonları ve Doğru Teknikler

Emzirme pozisyonları, annenin ve bebeğin rahatlığına göre seçilebilir. Tek bir doğru pozisyon yoktur. Doğru pozisyon, bebeğin memeyi iyi kavradığı ve annenin ağrı hissetmediği pozisyondur.

1. Beşik pozisyonu

Bebek annenin koluna yatırılır. Bebeğin karnı annenin karnına dönük olur. Günlük emzirmelerde sık kullanılır.

2. Çapraz beşik pozisyonu

Özellikle yeni doğan bebeklerde ve memeyi kavramakta zorlanan bebeklerde işe yarayabilir. Anne bebeğin başını emzirilen memenin ters tarafındaki kol ile destekler. Bu sayede bebeği daha kontrollü destekleyebilir ve bebeğin memeyi kavraması kolaylaşabilir.

3. Koltuk altı pozisyonu

Bebek annenin koltuk altı yönünden tutulur. Sezaryen sonrası, ikiz bebeklerde veya memesi büyük olan annelerde rahat olabilir.

4. Yatarak emzirme

Anne yan yatar, bebek anneye dönük olur. Gece emzirmelerinde veya annenin dinlenmeye ihtiyaç duyduğu zamanlarda tercih edilebilir. Bu pozisyonda güvenli uyku kurallarına dikkat edilmelidir. Anne uyuyakalmamaya dikkat etmeli, bebeğin üzerine doğru kapanmamalıdır. Bu şekilde uyuyakalınması durumunda bebeğin memede boğulma riski olabilir.

Emzirme Nedir? Sıkça Sorulan Sorular

1. Sütümün bebeğime yettiğini nasıl anlarım?

Bebeğiniz düzenli kilo alıyorsa, emzirmeden sonra rahatlıyorsa ve gün içinde yeterli sayıda bez ıslatıyorsa sütünüz büyük ihtimalle yetiyordur. Ancak kilo alımı yavaşsa veya bebek sürekli halsiz görünüyorsa doktora danışılmalıdır.

2. Emzirirken su içmek sütü artırır mı?

Su içmek annenin genel sağlığı için önemlidir. Susuz kalmak iyi değildir. Ancak aşırı su içmek tek başına sütü mucizevi şekilde artırmaz. Süt üretimini en çok destekleyen şey bebeğin sık ve etkili emmesidir.

3. Emzirme acıtır mı?

İlk günlerde hafif hassasiyet olabilir. Fakat şiddetli ağrı olması normal kabul edilmemelidir. Ağrı çoğu zaman bebeğin memeyi doğru kavramadığını gösterir. Pozisyon ve kavrama düzeltilirse ağrı genellikle azalır.

4. Hasta olunca emzirmeye devam edilir mi?

Grip veya soğuk algınlığı gibi birçok yaygın durumda emzirmeye devam edilebilir. Anne sütü bebeğe koruyucu antikorlar taşır. Ancak ciddi hastalık, ağır ilaç kullanımı veya özel bir sağlık durumu varsa doktora danışılmalıdır.

5. Emzirirken ilaç kullanılabilir mi?

Bazı ilaçlar emzirme döneminde güvenli olabilir, bazıları ise uygun değildir. Bu nedenle emzirirken ilaç, bitkisel ürün veya takviye kullanmadan önce mutlaka doktora ya da eczacıya danışılmalıdır.

6. Bebek memeyi reddederse ne yapılmalı?

Bebek yorgun, uykulu, gazlı veya huzursuz olabilir. Önce sakin bir ortam oluşturun. Bebeği teninize yakın tutun. Zorlamayın. Kısa aralarla tekrar deneyin. Meme reddi devam ederse sağlık profesyonelinden destek alın.

7. Anne sütü az geliyorsa ne yapılmalı?

Önce bebeğin memeyi doğru kavrayıp kavramadığı kontrol edilmelidir. Daha sık emzirmek, gece emzirmelerini atlamamak, sağım yapmak ve annenin dinlenmesi süt üretimini destekleyebilir. Gerçek süt azlığı şüphesinde profesyonel destek alınmalıdır.